KOOLS KOLUMN - APRIL
April op de tuin: Kippeneieren en dwerggeitjes
Het kippenei: PFAS-vrij!
Goed nieuws! De eieren van de moestuin kippen liggen weer in de winkel. Toen in het nieuws kwam dat eieren van hobbykippen vaak PFAS bevatten, ging Pieter - oprichter en directeur van De Moestuin - direct onderzoek doen. “Ik schrok want we zaten boven de norm, we zijn toen gestopt met het verkopen van de eieren.” Na ei-onderzoek en het afgraven van grond zijn de eieren nu gelukkig weer beschikbaar voor jouw ontbijtje. Lees verder hoe dat gegaan is!
Een stukje (niet zo gezellige) achtergrond
PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn door mensen gemaakte chemicaliën die onder andere zitten in anti-aanbaklagen, waterafstotende kleding en verpakkingen. Ze breken nauwelijks af en worden daarom ook wel “forever chemicals” genoemd. Fabrieken kunnen PFAS uitstoten in de lucht of lozen in water, de brandweer gebruikte jarenlang PFAS houdend blusschuim wat in de grond verdween én PFAS in producten op de afvalberg komt in de grond terecht. PFAS kan via regen en stofdeeltjes in de lucht neerdalen. Hierdoor kan zelfs grond zonder directe bron vervuild raken.
Pieter vond een oplossing: “Ik las in een artikel dat PFAS zich bindt aan eiwitten. Kippen eten heel veel regenwormen en dat is allemaal eiwit waar het in wordt opgeslagen. We zijn een proefstukje gaan maken voorin bij de dierenweide. Stukje grond afgegraven, zand erin gestort en vijf kippen er op gezet. Een paar maanden later hebben we de eieren laten onderzoeken en die waren dus pfas vrij! Dus toen dacht ik, we gaan het grote kippenhok afgraven, we hebben worteldoek erin gelegd, 15 cm zand er op gestort en nu is de PFAS norm van onze eieren weer laag genoeg.” Voor kippeneieren die voor consumptie worden verkocht, gelden in de EU maximale PFAS-gehalten: 1.7 microgram per kilogram. Eieren zijn dus nooit helemaal PFAS-vrij, maar moeten onder deze norm zitten. De eieren van de moestuin zitten daar nu weer ruim onder.
Ik hoor jullie denken, blijft dat zo? Waarschijnlijk wel. Wormen - de belangrijkste PFAS bron - leven niet in zand. Zij hebben organisch materiaal nodig om te overleven. “We geven de kippen nu zoveel mogelijk eten, groente en snijafval in bakken, dat houden we goed schoon. We snijden de wortels met aarde eraf. Over een halfjaar gaan we weer een keer testen. We hopen nu dat het schoon blijft. Laatst adviseerde het RIVM om kippen op zand of houtsnippers te laten lopen, maar niet meer op de grond. Dat hebben wij zelf uitgevogeld”, aldus Pieter.
De kippen hebben volgens Pieter gelukkig niets gemerkt van het PFAS project. Wel is er wat onrust door een samenvoeging van oude en nieuwe kippen. De pikorde moet hersteld worden en aan de haan de taak om te zorgen dat het rustig is. Best een klus met 52 kippen
De Moestuindieren
Niet alleen de kippen zijn de gelukkige bewoners van De Moestuin. Hebben jullie al kennis gemaakt met Jackie, Billy, Bente, Leentje, de konijnen of de nieuwste bewoners; dwerggeitjes Ella en Bennie? En niet te vergeten Dop, Erwt en Poes! De dieren maken een belangrijk deel uit van de tuin. Vooral voor de gezelligheid, maar ook voor een stukje educatie en het opeten van restgroen van de tuin.
In April is de dierenweide uitgebreid! “De dieren zijn allemaal heel oud”, vertelt tuinder Giselle, “Pieters dochter had bedacht: we missen iets jongs en springerigs in de wei. Zij wilde graag dwerggeitjes, maar daar is wel ruimte voor nodig. Dus is de weide uitgebreid met een extra stuk grond voor Bennie en Ella, Broer en zus. Ze springen lekker over de boomstammen in de wei.” De komst van de geitjes zorgt wel voor wat jaloezie. Vooral Benthe, een geit van 8, vraagt opvallend meer aandacht en jaagt soms mensen weg. “Dit heeft ze dus serieus nog nooit bij mij gedaan!” lacht Giselle terwijl Benthe tegen haar aanduwt. De dieren hebben het vooral heel goed samen. Ze zijn nu aan het wennen en dat heeft tijd nodig. Straks kunnen bezoekers weer de wei in, maar nu nog even niet omdat de geitjes te jong zijn
Verder lopen geit Leentje (15), varkens Billy (15) en Jackie (10) en een groepje sierkippen rond in de wei. In een apart deel, sinds kort ook uitgebreid met extra ruimte, luieren de konijnen. Alhoewel, één konijn houdt stil de wacht bij een holletje. “Moeder konijn blijft de hele tijd waken bij haar baby konijntjes, ik denk dat ze nog melk bij haar drinken. We hebben hier genoeg konijnen dus we hopen een mooi huisje voor ze te vinden”, vertelt Giselle
En dan zijn er nog de ‘tijgers’ van de tuin: Katten Dop, Erwt en Poes. “Dop en Erwt zie je vaak in de druivenkas genieten. Poes is ooit aan komen lopen en gebleven, zij blijft vooral achter op de tuin en vangt veel muizen.” Dop en Erwt zijn echt maatjes, maar met Poes ligt de relatie wat ingewikkelder. “Ze komen allemaal eten bij mij in de tuin", zegt Pieter, “maar zijn verder geen vriendjes. Die gedogen elkaar.
Het welzijn van de dieren staat voorop. Regelmatig komt de dierenarts langs voor de hoeven van de geiten. En het hek is nu even dicht voor de dieren. “Misschien willen we het hek in het weekend ook wel dicht doen” zegt Giselle, “te vaak huppelen er kinderen rond zonder ouders en in het weekend zijn wij er niet om dit in de gaten te houden. Misschien dat sommige mensen dit jammer vinden, maar je kan het ook positief zien: meer rust voor de dieren.” De dieren hebben ook recht op hun weekend
