Feestmaal van kapucijners - hoofdgerecht voor 2 personen

Ingrediënten: 1 kilo kapucijners ongedopt, 2 speklapjes, 50 gram margarine, 2 (zeer) grote uien, potje augurken, potje zilveruitjes, zout, laurierblad, gedroogde dille, bloemige aardappels en een krop sla.

In het boek ‘Meisje kun je koken? ‘ - die titel kon nog in 1962 - doet Henriëtte Holthausen het als volgt:

• Zet 300 gr. kapucijners (gedopt) in water op en laat aan de kook komen
• Doe daarbij 1 laurierblad, een mespunt dille en een flinke theelepel zout
• Laat ong. 20 minuten, met deksel, koken tot de kapucijners gaar zijn
• Maak een schaaltje met zilveruitjes en in langwerpige plakken gesneden augurken
• Fruit in 50 gr. boter 2 grote, 'ik mag wel zeggen zeer grote', uien
• Bak twee speklapjes, met een laurierblad in de boter
• Sprenkel, als ze klaar zijn, er wat citroensap over
• Giet de kapucijners af, leg ze in een diepe, warme schaal, en leg aan de ene kant de uien en aan de andere de speklapjes
• Doe er een aardappelpuree bij en een krop pittig aangemaakte sla

Kleine variaties

• Voor 4 personen; anderhalve kilo kapucijners, ongedopt
• Serveer uitgebakken spekblokjes en vet er in een apart kommetje bij
• Serveer er naast de gefruite ook fijngehakte rauwe ui bij
• Serveer er naast de zilveruitjes ook nog stroop bij. (Voer voor harde werkers!)
• Serveer er appelmoes en/of picallily bij

Algemeen : het ‘zuur’ is bedoeld om vet eten (spek) beter verteerbaar te maken. Om het zuur weer wat in te perken nemen we ‘zoetzuur’. Je kunt er bijvoorbeeld jam van zoetzurige kersen - de morellen – naast leggen. Cranberry- of vossebessensaus zal ook lekker zijn.

Meer informatie over kapucijners
Kapucijners, benaming voor de peulvrucht van de erwt Pisum Sativum, grauwe gedeukte erwten die na het koken geheel bruin worden; ook wel akkererwten genoemd. Misschien is er verband met de bruine kleur van de pijen met puntkap die gedragen worden door de capucijner monniken; een afzonderlijke bedelorde van de franciscanen. Die puntkap (capuce, capuchon) vinden we ook terug in de naam capucijn-bloem voor de Oostindische kers.

Erwten zijn nauwelijks te zien op de pronk-stillevens uit de 17-de eeuw; de schilderijen waarmee de rijken lieten zien hoe goed het hun ging. Daar is het wild, vis, exotisch fruit, olijven, artisjokken , wat de klok slaat. De armen aten als hoofdmaaltijd - een warme lunch – een eenvoudige stamppot die uren op het vuur stond en voornamelijk bestond uit rogge, haver, boekweit, erwten, wortelsoorten en knollen (Het Rijksmuseum kookboek). Armeluisvoedsel dus? Dat zou verklaren waarom er geen gelikte recepten te vinden zijn. Ook in het ‘Receptenboek van Mevrouw Marselis ‘ uit 1790 zijn geen erwt of boon te vinden.

Peulvruchten doen het goed in het Nederlandse klimaat, gedroogd zijn ze lang houdbaar en ze zijn zeer voedzaam ; per 100 gr. kapucijners 43 gr. koolhydraten, 20 gr. eiwit, en slechts 2 gr. vet maar daar weten we wel wat op met een speklap erbij. Voedsel voor harde werkers dus ! En in de oogsttijd moet er harder gewerkt worden dan in de winter.